Kobiety wesz造 do knajp

M捫 ogl康a Szk這 Kontaktowe, dzieci posz造 spa, a ona siedzi sobie w kuchni i my郵i: M捫 mnie nie kocha, dzieci s pyskate, to si przynajmniej napij
Z Lubomir Szawdyn, psychiatr i psychoterapeutk uzale積ie, rozmawia Agnieszka Jucewicz

Jak pij kobiety?

Baby pij r闚no, jak ch這py. Trze德ych kobiet ju nie ma.

Kiedy m闚i這 si, 瞠 pij inaczej - po cichu.

Cz窷 kobiet dalej tak pije. Ale pojawi這 si novum, kt鏎e nazywam 'szko陰 czesk'. W 1961 r. by豉m na sta簑 w Czechos這wacji i kiedy zobaczy豉m, 瞠 w knajpie przy piwie siedz dwie, trzy kobiety i si upijaj, to mnie zatka這. Teraz to norma.

To 幢e, 瞠 kobiety nie kryj si ju z piciem?

Chodzi o to, 瞠 pije ich coraz wi璚ej i coraz szybciej si uzale積iaj. 疾 alkohol jest dos這wnie wsz璠zie. Kiedy by這 nie do pomy郵enia, 瞠 kobieta idzie z papierosem na ulicy. Dzisiaj t sam ulic idzie matka z w霩kiem i nie do嗆, 瞠 z trzyma papierosa, to pod w霩kiem wiezie zgrzewk piwa.

S造sz cz瘰to opinie, 瞠 piwo to nie alkohol.

W豉郾ie. 'Winko na lepsze kr捫enie', 'piwko na nerki'. Wydaje si nam, 瞠 tzw. alkohole lekkie nam nie szkodz. Bo alkoholik to 興opie w鏚, a 'piwko' i 'winko' s niewinne. Kobiety nawet nie wiedz, ile spo篡waj alkoholu. 'Bo jak si siedzi i mi這 gaw璠zi, to co to jest te sze嗆 piw?' - m闚i mi taka dama. A sze嗆 piw to ok. p馧 litra w鏚ki.

Sze嗆 to du穎, ale lampka wina do kolacji, piwko w letni wiecz鏎

Ile znasz os鏏, kt鏎e pij dla bukietu, 瞠by tylko umoczy usta? Wi瘯szo嗆 pije, 瞠by zaszumia這 w g這wie, rozwi您a造 si j瞛yki i coraz cz窷ciej po to, 瞠by w og鏊e m鏂 by z lud幟i. Najgorzej, 瞠 pij ma貫 dzieci. No bo jak zorganizowa urodzinowy kinderbal bez szampana? Dzieci od ma貫go ucz si, 瞠 nie ma fajnej zabawy bez alkoholu.

Kobiety nie spotykaj si ju na trze德o?

Mam 31-letni pacjentk, kt鏎a od roku jest trze德a, po terapii, chodzi na mityngi. Wr鏂i豉 z zagranicy do swojego 鈔odowiska w du篡m mie軼ie wojew鏚zkim i m闚i, 瞠 nie ma ani jednej osoby, kt鏎a by tolerowa豉 to, 瞠 ona nie pije. Chcia豉 si spotka z kole瘸nkami, z kt鏎ymi si wychowa豉, z kole瘸nkami z pracy, a te nie umia造 sobie wyobrazi, 瞠 nie p鎩d razem na w鏚k.

Dlaczego?

Bo wtedy czuj si bli瞠j siebie, s 'wyluzowane'. Bez alkoholu tego nie potrafi.

Ale w czym im przeszkadza jej abstynencja?

Kiedy jedna jest trze德a, reszta czuje si gorsza. M闚i, 瞠 ona je obserwuje. 'Wielka dama wr鏂i豉 z zagranicy i nie chce si z nimi napi'. Naciski by造 tak ogromne, 瞠 ona musia豉 zrezygnowa z tych kontakt闚. I cierpi.

Mo瞠 to jest tylko jednostkowy przyk豉d?

Wielu moich pacjent闚, kt鏎zy zaczynaj utrzymywa abstynencj, dop鏦i nie stworz nowych znajomo軼i - zwykle z innymi abstynentami - jest samotnych. I to nie s ludzie ze 鈔odowisk patologicznych. S lepiej wykszta販eni, maj wi璚ej zainteresowa, wy窺ze dochody. Szczeg鏊nie dla kobiet, dla kt鏎ych wi瞛i mi璠zyludzkie s bardzo wa積e, to jest trudne. Cz窷 z nich wobec nacisk闚 鈔odowiska przegrywa i zaczyna pi znowu.

Dlaczego kobiety si uzale積iaj?

Bo pij! Niczego wi璚ej nie trzeba. Je郵i pijesz regularnie, organizm przyzwyczaja si do tego, 瞠 znajduje si w nim okre郵ona ilo嗆 spirytusu, i gdy go zabraknie, organizm upomina si o swoje. Zwykle si tego nie zauwa瘸.

S jakie sygna造 ostrzegawcze?

Pierwszy sygna to taki, 瞠 zaczynamy si kompromitowa, ale co to dzisiaj znaczy? Dla mnie to kiedy oznacza這 nie odk這ni si znajomemu na ulicy albo zakl望. Te granice tak si poprzesuwa造, 瞠 dzi kompromitacja jest dopiero wtedy, kiedy kto ma wypadek spowodowany po pijanemu. Pierwsze ostrze瞠nie cz瘰to jest wi璚 przegapiane.

Kompromitacja mo瞠 wyst徙i nie tylko pod wp造wem upicia si, ale tak瞠 jako skutek. By豉 um闚iona z te軼iow na 郾iadanie niedzielne, ale poniewa by這 'troszk za du穎' alkoholu, obudzili軼ie si z m篹em dopiero po po逝dniu. Tak samo jest ze szko陰, prac i wszelkimi kontraktami, kt鏎e s lekcewa穎ne w zwi您ku z piciem.

Co jeszcze?

Palimpsest alkoholowy - czyli sytuacja, w kt鏎ej zachowujesz si normalnie, rozmawiasz, umawiasz si, a potem nic z tego nie pami皻asz. Chocia nikt nie by w stanie pozna, 瞠 jeste 'pod wp造wem'.

Jest jaki ostatni dzwonek?

Jak ju mia豉 kilka kompromitacji albo k這pot闚 z racji swojego picia, np. jecha豉 po pijanemu samochodem, sp騧ni豉 si do pracy z powodu kaca, to zaczynasz si ze sob umawia. Na przyk豉d: dzisiaj na imprezie wypij tylko kieliszek wina albo b璠 pi tylko w pi徠ek. Kiedy zrywasz t umow ze sob, to ju jest ostatni dzwonek. Zaraz stracisz kontrol nad piciem.

Jak to rozpozna?

Zaczynasz klinowa, czyli leczy kaca alkoholem. Mamy teraz taki 'cudowny wynalazek' jak weekend, kt鏎y zamydla oczy. Bo zanim odkryjemy, 瞠 klinujemy, to mo瞠 sporo czasu up造n望. Bo pijemy i w pi徠ek, i w sobot, w niedziel jaki lunch, wi璚 winko. I zanim si obejrzysz, wypijasz na czczo set.

Przecie do tego s逝篡 weekend - do imprezy. Wszyscy tak robi.

Niedawno mia豉m taki przypadek: dziewczyna, 28 lat, m篹atka, popija豉 sobie w weekendy. W 鈔od wyl康owa豉 w szpitalu z b鏊em brzucha, stwierdzono ci捫 pozamaciczn. Musia豉 zosta na zabieg i rekonwalescencj. I w pi徠ek, czyli w dniu, w kt鏎ym normalnie zaczyna豉 imprez, zacz窸a majaczy.

Majaczy?

Mia豉 klasyczne delirium z odstawienia. Zreszt w ten spos鏏 wiele os鏏 dowiaduje si, 瞠 ma problem. Trafiaj gdzie, zwykle do szpitala, gdzie s odci璚i od alkoholu, i okazuje si, 瞠 organizm wo豉 o swoje.

Pij帷 tak raz na tydzie, mo積a si uzale積i?

Pewnie. Chocia jak si temu przyjrz, to w tygodniu te si co znajdzie. Jakie ma貫 'co' do telewizora albo do kolacji kieliszek wina, 造czek piwa. A jak nie alkohol, to jest tam co innego i okazuje si, 瞠 rytm odurzania si jest w豉軼iwie codzienny.

Co to jest to 'co innego'?

Tabletka na uspokojenie, przeciwb鏊owa, nasenna albo marihuana. 疾bym by豉 spokojna, zadowolona, 瞠bym si czu豉 atrakcyjna, 瞠by zlikwidowa dyskomforty. Wystarczy w陰czy telewizj, 瞠by si dowiedzie, co wzi望, jak jeste smutna, a co, jak pobudzona, i potem moje pacjentki serwuj sobie taki koktajl. Nie spotka豉m pacjenta, kt鏎y by mia jedno uzale積ienie. Zawsze jest jaki miks. Alkohol, tabletki, marihuana, hazard, kompulsywne zakupy.

Jest w og鏊e jaka bezpieczna ilo嗆 alkoholu, kt鏎 mo積a wypi?

畝dnych takich bada nie przeprowadzono. Nie ma oznaczonej nietoksycznej dawki alkoholu, bo ta sama ilo嗆 alkoholu wypita w okresie przedmiesi帷zkowym dzia豉 zupe軟ie inaczej ni w okresie owulacji. Mo瞠 nasila zachowania agresywne, sprawi, 瞠 upijemy si szybciej, b璠ziemy ulega przypadkowym partnerom.

Dlaczego kobiety pij?

To jest bardzo wa積e pytanie. Kobiety, kt鏎e wesz造 do knajp, chc pokaza, 瞠 im te wolno, demonstruj swoj 'emancypacj'. Ale cz窷 zaczyna pi z partnerem, cz瘰to po to, 瞠by on pi mniej albo 瞠by mie z nim 'lepszy' kontakt. Zanim si obejrz, same si uzale積iaj. S te takie, kt鏎e czuj jak捷 krzywd, kt鏎e sobie po cichu organizuj nagrod. M捫 ogl康a 'Szk這 kontaktowe', dzieci posz造 spa, a ta 'krzywdulka' siedzi sobie w kuchni i my郵i: 'Tyle dzisiaj zrobi豉m, m捫 mnie nie kocha, dzieci s pyskate, to si przynajmniej napij'. Jeszcze inne, bizneswoman, pij przy okazji spotka zawodowych i one praktycznie nie maj 瘸dnych szans na trze德o嗆. Bo je郵i ka盥emu spotkaniu towarzyszy alkohol, to one wst瘼uj na prost drog do uzale積ienia.

Alkohol odbiera kobieco嗆?

Alkohol odbiera godno嗆. Ale te - fakt - zmienia p貫, bo ingeruje w gospodark hormonaln. Kiedy zaczyna豉m pracowa jako terapeutka, wysy豉豉m pacjentki do endokrynolog闚. Nie wiedzia豉m, 瞠 pod wp造wem alkoholu kobietom na przyk豉d rosn w御y, maj zaburzenia miesi帷zkowania.

Singielki pij wi璚ej ni matki?

Nie ma regu造.

Podobno 33 proc. kobiet w ci捫y pije alkohol.

Bo brakuje im wiedzy na ten temat. Wydaje im si, 瞠 alkoholowym zespo貫m p這dowym (FAS) zagro穎ne s alkoholiczki, kt鏎e pij co dzie p馧 litra. A nawet najmniejsza ilo嗆 alkoholu mo瞠 zaszkodzi dziecku. Ile kobiet pij帷ych nie ma poj璚ia, 瞠 jest we wczesnej ci捫y! Ile dzieci si rodzi z wadami spowodowanymi piciem alkoholu w ci捫y!

Znam kobiety, kt鏎e wiedz maj, a mimo to pij w ci捫y. Twierdz, 瞠 lampka wina od czasu do czasu nie zaszkodzi

Bo mo瞠 nie potrafi inaczej. Je郵i nie umiesz, ot tak, zrezygnowa z alkoholu i je瞠li nawet mi這嗆 do dziecka nie jest w stanie spowodowa abstynencji, to musisz mie cholerny problem. Albo le篡 twoja hierarchia warto軼i. Tak czy siak wymagasz diagnozy, by mo瞠 terapii.

Pokutuje opinia, 瞠 matka alkoholiczka to wyrodna matka.

Matki alkoholiczki s r騜ne. Widzia豉m takie, kt鏎e by造 perfekcyjnymi matkami, i takie, kt鏎e wyrzuca造 swoje dzieci przez okno albo namawia造 je do prostytucji.

Perfekcyjna matka alkoholiczka?

Pami皻am bardzo dobrze tak pani. Mia豉 dwie c鏎ki, kt鏎e doprowadzi豉 do matury. Gdybym im wtedy powiedzia豉, 瞠 ich matka jest alkoholiczk i od o鄉iu lat pije na這gowo, toby si postuka造 w czo這.

Nie wiedzia造, 瞠 matka pije?

Pi豉 od godz. 23, jak dzieci ju spa造. Rano jecha豉 na mi皻闚kach, wyprawia豉 c鏎ki do szko造, wypija豉 luf, sz豉 si zdrzemn望 i zabiera豉 si do pracy. Pra豉, szorowa豉, gotowa豉. Jej ogr鏚 by wzorem okolicznych ogrod闚. Szyby najczystsze na ca貫j ulicy. M捫 te si nie domy郵a, by dumny z wzorowej 穎ny.

I co si takiego sta這, 瞠 si wyda這?

Spad豉 ze schod闚 i trafi豉 do szpitala z rozlicznymi z豉maniami. Zosta豉m wezwana na chirurgi jako konsultant. Psychiatra stwierdzi, 瞠 to alkoholizm. Chirurg nie chcia mu wierzy, bo ta pani 'nie wygl康a豉 na alkoholiczk'. Okaza這 si, 瞠 ta pani przez sze嗆 lat wypija豉 codziennie p馧 litra w鏚ki. Nagradza豉 si po perfekcyjnej pracy.

Rodzina ucieszy豉 si, 瞠 ona zdecydowa豉 si leczy?

Z ich punktu widzenia to by豉 zmiana na gorsze. Nagle zacz瘭i mie jakie obowi您ki, a ona jakie prawa. Nie by豉 ju taka mi豉 i us逝積a.

To chyba wyj徠ek. Rodziny zwykle marz o tym, 瞠by matka, 穎na przesta豉 pi?

Teoretycznie tak, ale nie wiedz, jak ogromn prac sami musz w to w這篡. Kobieta, kt鏎a pije, ma ogromne poczucie winy z tego powodu. Przeprasza, 瞠 篡je. Nie ma 瘸dnych praw. Zawsze chowa si w cieniu. Jak co czasem g這郾iej powie po pijaku, to wszystko. A trze德a zaczyna by widoczna, ma co do powiedzenia. Dla rodziny cz瘰to jest to nie do przyj璚ia.

Na czym powinno polega wsparcie rodziny?

Osoba trze德iej帷a jest jakby w gipsie, dopiero si zrasta. Nie mo積a t chor ko鎍zyn porusza. To oznacza, 瞠 jak jest Wielkanoc, to nie stawiamy na stole alkoholi. Nie wypowiadamy krytycznych uwag pod jej adresem. Nie wypominamy jej tego, co robi豉 po pijanemu. Cz瘰to tak si dzieje, 瞠 osoby, kt鏎e by造 pokrzywdzone przez picie partnerki, kiedy ta trze德ieje, je盥膨 po niej jak po 造sej kobyle.

Dlaczego?

Bo kiedy chora jest jedna osoba w rodzinie, chora jest ca豉 rodzina. A kiedy przestaje pi, to tego rytmu picia osobom wsp馧uzale積ionym brakuje. Bo jak ona pi豉, mo積a by這 豉ma zasady albo w og鏊e ich nie by這. Mo積a by這 co ukry, zmajstrowa, zmanipulowa. Bo da豉 50 z這tych, bo mo積a by這 wr鏂i z imprezy nad ranem. Bo niepij帷y tatu czu si lepszym rodzicem i by z tego dumny.

A kiedy ona trze德ieje, to chce nawi您a komunikacj z rodzin - tego si uczy na terapii. Je郵i najbli窺za rodzina nie umie i nie chce nawi您a prawid這wej komunikacji, nie rozpoznaje i nie wyra瘸 uczu, to ona jest osamotniona.

Badania m闚i, 瞠 kiedy alkoholik zaczyna si leczy, rozpada si jedno ma鹵e雟two na dziesi耩, a kiedy alkoholiczka - a dziewi耩. Dlaczego?

Cz瘰to m捫 alkoholiczki woli odej嗆, ni bra udzia w jakiej 'g逝piej' terapii. Bo to wymaga wysi趾u. Kobiety z natury ch皻niej podejmuj ten trud. Cz瘰to partnerzy alkoholiczek nie chc i嗆 na terapi, bo sami pij albo s zabawowi. Ostatnio ch這pak pacjentki przyzna si, 瞠 on nie chce, 瞠by ona przesta豉 pi, bo ma jakie szemrane interesy i nie chce, 瞠by ona o nich wiedzia豉.

Bez terapii ca貫j rodziny alkoholiczka nie ma szans wyzdrowie?

Je郵i sama walczy o swoje 篡cie, to b璠zie szalenie trudne. Zawsze prosz pacjentki, 瞠by przyprowadzi造 chocia jedn 篡czliw osob, chocia jedn ciotk. Alianci w rodzinie s niezb璠ni.

Kiedy terapia ma najwi瘯sze szanse powodzenia?

Je郵i wszyscy chc, uda si zawsze. Toksyczny uk豉d, w kt鏎ym wszyscy tkwili przez lata, zaczyna si destabilizowa i tworzy si prawdziwe, zdrowe relacje. Ostatnio pracowa豉m z 11 osobami przy jednej pani stomatolog. Jest ju po podstawowym procesie terapeutycznym, nie pije. Ca豉 rodzina rozumie, o co chodzi, wspiera j, przekazuj sobie z r彗 do r彗 ksi捫ki na ten temat, chodz na mityngi dla wsp馧uzale積ionych.

Pani stomatolog sama przysz豉 i powiedzia豉, 瞠 chce si leczy?

Nie. Zadzia豉豉 tzw. interwencja rodzinna. Ca豉 rodzina przysz豉 do mnie i powiedzia豉, 瞠 cierpi z powodu jej picia. Z ka盥ym z nich pracowa豉m osobno. Potem um闚ili鄉y si wszyscy na rozmow, na kt鏎 zaprosili鄉y te pij帷. Ka盥y z cz這nk闚 rodziny powiedzia jej, jak im na niej zale篡 i jak cierpi z powodu jej picia.

Jak na to zareagowa豉?

Na pocz徠ku nie m闚i豉 nic. Ka盥y po kolei m闚i jej, co czuje. W mi璠zyczasie przychodzili i j przytulali. Pod koniec mia豉 ju g這w mi璠zy kolanami i tylko szlocha豉. Nie zdawa豉 sobie sprawy, jak jest dla wszystkich wa積a. Chcia豉 przeprasza, a jej ojciec podszed i powiedzia, 瞠 j kocha i 瞠by nie przeprasza豉, bo on si nie czuje obra穎ny. Za ka盥ym razem, kiedy widz co takiego, my郵 sobie, 瞠 to cud. Najcz窷ciej taka kobieta decyduje si na podj璚ie terapii od razu.

Do redakcji przyszed list. Siostra pani psychiatry, kt鏎a pije od lat i ma ju rozliczne dolegliwo軼i zdrowotne z powodu alkoholizmu, nie chce si leczy. Twierdzi, 瞠 nie ma problemu. W jej pracy wszyscy wiedz, 瞠 jest alkoholiczk, ale udaj, 瞠 jest inaczej. Pani pyta, co mo積a zrobi w takiej sytuacji, bo boi si, 瞠 siostra zapije si na 鄉ier.

Musi poszuka specjalisty. Po pierwsze, dla siebie, po drugie, takiego, kt鏎y zadzia豉 poprzez 鈔odowisko, bo to jest sprawa 鈔odowiskowa.

Jak to?

Pami皻am pani docent w warszawskiej klinice 20 lat temu, kt鏎a zapi豉 si na 鄉ier, bo zawsze znalaz si kto, kto wzi掖 za ni dy簑r, kiedy by豉 pijana, zawsze kto j zast徙i na wyk豉dach ze studentami. Ilekro jest taka sytuacja, ja nie jad do pij帷ej, tylko do jej 鈔odowiska. Porozmawia z nimi, zapyta, dlaczego jej tak nienawidz.

Nienawidz? Pewnie my郵, 瞠 robi to dla jej dobra.

To jest taka chora gra. Oni si najpierw na ni obra瘸j, uwa瘸j, 瞠 jest z豉, 瞠 'psoci', a zaraz potem jej przebaczaj i sprzataj skutki picia. I tak w k馧ko. Dop鏦i ona nie poniesie konsekwencji, b璠zie pi豉 dalej. I b璠zie 篡豉 w przekonaniu, 瞠 wszystko jest w porz康ku.

Jak mog pom鏂 jej wsp馧pracownicy?

Rozmawiaj帷 z ni, nie us逝guj帷 jej, nie udaj帷, 瞠 nie wiedz o jej problemie. Jak przychodzi pijana do pracy, nie kry jej, nie wyr璚za. Niech ona wreszcie we幟ie odpowiedzialno嗆 za swoje picie. Jak si skompromituje w oczach student闚, b璠zie mia豉 st逝czk, nie przyjdzie do pracy - wcze郾iej trafi na leczenie.

Co zrobi, jak widzimy matk z dzieckiem, kt鏎a na 豉weczce popija piwko?

Wezwa policj! Tak reaguje si na ca造m 鈍iecie. Pijana matka jest nieodpowiedzialna, nie mo瞠 sprawowa nad dzieckiem nale篡tej opieki. Tak samo powinny鄉y reagowa, widz帷 pijan osob, kt鏎a siada za kierownic.

Nie wyobra瘸m sobie, 瞠by kto zareagowa tak radykalnie?

Bo nasze spo貫cze雟two toleruje picie. Jeste鄉y wsp馧uzale積ieni jak rodzina alkoholika. Na szcz窷cie zaczyna si to powoli zmienia. Zaczynamy si coraz bardziej lubi.

Gdzie szuka pomocy?

Pierwsze, co robi, to prosz zg豉szaj帷e si dziewczyny, 瞠by znalaz造 najbli窺z pa雟twow przychodni leczenia uzale積ie i tam zrobi造 podstawowy kurs w grupie. Oferta pa雟twowa jest tak ogromna, 瞠 nie trzeba si kry w zaciszu prywatnych gabinet闚 albo firm - leczenie to nie kwestia pieni璠zy, tylko ch璚i.

Wi璚ej kobiet chce si leczy?

Coraz wi璚ej coraz m這dszych i lepiej wykszta販onych. Coraz wi璚ej jest alkoholiczek ze 鈔odowisk biznesowych, dziennikarskich, naukowych. Dzi瘯i temu, 瞠 s to osoby publiczne, jest szansa, 瞠 b璠 promieniowa swoj trze德o軼i na reszt.

Wi璚ej o: