Dlaczego zdolne i bystre kobiety zaczynają wątpić w siebie?

Zdolne i bystre kobiety często przegrywają z mężczyznami, bo brak im pewności siebie. Kobiety ustępują, choć często mają nad męskimi konkurentami wyraźną intelektualną przewagę - twierdzi dr Heidi Grant Halvorson.
Mądra dziewczynka Mądra dziewczynka fot. flikr.com, Giulia Bartra

Dziewczynki lepsze niż chłopcy, ale...

Kobieca strona Gazeta.pl - Polub nas!

Zdaniem dr Heidi Grant Halvorson przyczyna problemu często leży jednak w samych kobietach, które oceniają się bardziej krytycznie niż mężczyźni. - Zrozumienie dlaczego tak jest stanowi klucz do zmiany i sukcesu - twierdzi psycholożka. Według niej korzenie kobiecej przebojowości lub jej braku, tkwią w dzieciństwie.

- Istnieje duże prawdopodobieństwo, że jeśli dziś jesteś odnoszącą sukcesy profesjonalistką, to w podstawówce byłaś całkiem bystra dziewczynką - pisze Heidi Grant Halvorson.

Mądra dziewczynka Mądra dziewczynka fot. flikr.com. Steven Depolo

Dziewczynki lepsze niż chłopcy, ale...

Carol Dweck, profesor psychologii na Uniwersytecie Stanforda, badaczka motywacji, osobowości, rozwoju, przeprowadziła w latach 80. serię badań porównujących jak bystre dziewczynki i chłopcy w klasie piątej szkoły podstawowej radzą sobie z nauką nowego, trudnego materiału.

Zaobserwowała, że w obliczu skomplikowanego zadania dziewczynki szybko się poddawały, ba, okazało się wręcz, że im wyższy iloraz inteligencji miała jakaś dziewczynka, tym szybciej rezygnowała z zadania! Chłopcy zaś traktowali trudny, nowy materiał jako wzywanie, dodawało im ono energii - podwajali więc wysiłki, by je rozwiązać.

Tak różne podejście do trudności szkolnych jest dość dziwne, zważywszy, że, jak pisze dr Halverson - na poziomie piątej klasy podstawówki dziewczynki prześcigają chłopców w wiedzy niemal we wszystkich dziedzinach, w tym matematyce i naukach przyrodniczych. Co zatem sprawia, że bystre uczennice są bardziej wrażliwe, dlaczego brak im pewności siebie, podczas gdy powinny zadzierać głowy najwyżej w klasie? Dlaczego bardzo mądre dziewczynki szybciej zaczynały wątpić w siebie, w swoje zdolności, traciły pewność siebie i w efekcie uczyły się mniej efektywnie?

Cicha dziewczynka Cicha dziewczynka fot. flikr.com, I am just Dawn Marie

Wpajane przekonania

Według Halvorson podstawowa różnica między chłopcami i dziewczętami polega na tym, że te pierwsze są przekonane, że ich zdolności są wrodzone i niezmienne, a chłopcy uważają, że mogą rozwinąć swoje zdolności poprzez wysiłek i ciężką pracę. Tak różne podejście do swoich zdolności do rozwiązywania problemów może wynikać m.in. z informacji zwrotnych, które dzieci w trakcie procesu wychowania otrzymują od rodziców i nauczycieli. Otóż dziewczynki, które szybciej niż chłopcy uczą się samokontroli i lepiej stosują się do instrukcji dorosłych, chwalone są zazwyczaj za bycie "dobrą", "grzeczną". W szkole mówi się im, że są takie "mądre", "bystre", że to "dobre uczennice" - pisze Halvorson. Takie pochwały implikują przekonanie, że bystrość, mądrość są cechami, które się ma lub których się jest pozbawionym.

Z kolei chłopcy to zazwyczaj "utrapienie". Sprawienie, by mały chłopiec usiadł spokojnie i skupił się na moment to prawdziwe wyzwanie dla wielu rodziców i nauczycieli. W rezultacie udziela się im więcej informacji zwrotnych dotyczących ich wysiłku ("gdybyś na chwilę się skupił, mógłbyś to pojąć", "gdybyś postarał się bardziej, mógłbyś zrobić to dobrze").

Efekt? Jeśli nowa czynność jest trudna to chłopcy wiedzą, że muszą się bardziej postarać, a dziewczęta są przekonane, że nie są na tyle "mądre", "zdolne", by zadaniu podołać. - Takie przekonania nosimy w sobie nieświadomi całe życie - uważa Halvorson.

Odważna dziewczynka Odważna dziewczynka fot. flikr.com, Steven Depolo

Rada dla bystrych dziewczynek

Poczucie, że pewne cechy są wrodzone sprawia, że kobiety nieustannie, przez całe życie, są wobec siebie krytyczne. Zdaniem Halvorson "nawet gdyby karierę zawodową usłać kobietom różami, gdyby usunąć wszelkie nierówności, niesprawiedliwości związane z płcią, prawdopodobnie okazałoby się, że i tak mamy do pokonania jeszcze jednego wroga - nas same".

Zapytaj zatem siebie:

Jak często unikasz wyzwań, idziesz za tym, co bezpieczne, co w zasięgu ręki?

Czy są takie rzeczy, o których dawno temu zdecydowałaś, że się do nich nie nadajesz? Czy są umiejętności, co do których nabrałaś przekonania, że ich nie posiadasz?

Jeśli odpowiadasz na te i podobne pytania twierdząco, to... prawdopodobnie byłaś Bystrą Dziewczynką, a przekonanie, że jesteś jaka jesteś i jest to niezmienne, wpłynęło na twoje życie bardziej niż się tego mogłaś spodziewać.

Nie byłoby z tym problemu, gdyby umiejętności te rzeczywiście były wrodzone i niezmienne. Ale niestety - one takie nie są. Inteligencja, kreatywność, samokontrola, urok, sprawność fizyczna ? badania pokazują, że te cechy są niezwykle plastyczne. Gdy w grę wchodzi opanowanie jakiejś umiejętności, trud i upór znaczą bardzo dużo.

Jeśli więc byłaś Bystrą Dziewczynką, czas porzucić błędne przekonania na temat swoich zdolności i zrozumieć, że ZAWSZE możesz się doskonalić i podołać niemal KAŻDEMU wzywaniu - przekonuje dr Halvorson.

Więcej o: