Chata-samotnia w lesie - o tym marzy coraz więcej osób. "Domki z lat 70-tych można łatwo przebudować"

Wśród młodych mieszkańców miast coraz więcej zapalonych działkowców, którzy hodują marchew i pomidory. Kolejny krok? Chata-samotnia w lesie. Skąd się bierze ta potrzeba? Zapytaliśmy o to geografa kultury.

Ola Długołęcka, Kobieta.gazeta.pl: Ostatnio znajomi mężczyźni - ojcowie i mężowie - coraz częściej mówią o potrzebie stworzenia samotni. Chcą budować szopy na skarpie wiślanej albo w Bieszczadach. Żeby byli tylko oni, łóżko, komputer, ptaszki. Skąd Pana zdaniem bierze się taka potrzeba?

Prof. dr hab. Mariusz Czepczyński: Rzeczywiście, ostatnio ta odwieczna chyba tęsknota za naturą przybiera na znaczeniu, szczególnie w silnie zurbanizowanych społecznościach Zachodu.

Także w Polsce gwałtownie wzrosła urbanizacja, rozumiana nie tyle jako odsetek ludności w miastach (który maleje), ale jako rozrost i rozlewanie się miast. Wzrastającemu natężeniu ruchu samochodów, pośpiechu i koncentracji towarzyszy rosnąca potrzeba kontaktu z naturą. I z samym sobą. Las od wieków dawał schronienie - i nadal oferuje aurę spokoju, czasem grozy, zaspokajając dość podstawową potrzebę kontaktu z, niemal niewidoczną w wielkim mieście czy na wielkim przedmieściu, Naturą. I nie tylko mężczyźni poszukują wytchnienia w lesie - często są z nimi kobiety, a czasami same kobiety bez mężczyzn.

ZOBACZ POMYSŁOWE CHATY DO MIESZKANIA W LESIE >>

Co jest takiego pociągającego we własnoręcznie zbitej z desek chacie?

- Sądzę, że nakładają się tu dwa podstawowe czynniki. Z jednej strony jest radość kreacji - samodzielnego tworzenia "czegoś" z "niczego". Drugim ważnym aspektem jest budowa na miarę - tak, jak chcemy, gdzie nasze możliwości ścierają się jedynie z naszymi marzeniami, bez filtra standaryzacji i masowych produktów "gotowych do użycia".

Glicynia porastająca werandę została zasadzona w latach dziewięćdziesiątych, a pierwszy raz zakwitła w 2013 roku. Fot. Materiały prasowe

Kim są ludzie, którzy pomieszkują w takich chatach? Czy można mówić w ich przypadku o jakimś wspólnym mianowniku?

- Jedynym chyba wspólnym mianownikiem jest pasja, marzenia, chęć oraz możliwości. Sami budowniczowie są bardzo różni, co widać wyraźnie w domach, które sobie budują i które ich reprezentują. Ta różnowiekowość wyrażana w formie, materiałach, stylu, lokalizacjach oddaje za każdym razem matrycę oczekiwań i możliwości każdego z nich.

A co daje mieszkanie w leśnej chacie?

- Budowniczy domu czy chaty ma często bliski - niemal sentymentalny lub ojcowski - stosunek do swojego "dziecka". Pomieszkujący gość jest tego raczej pozbawiony, ale może czerpać radość ze wszystkich innych radości, które niesie w sobie chata: kontaktu z lasem, jego mieszkańcami, drzewami, kojąca zielenią i czystym powietrzem.

Rozkładowi kompostu przez bakterie tlenowe towarzyszy wydzielanie się ciepła. Wewnątrz sterty znajdują się rury z wodą, która w zależności od pory roku osiąga temperaturę nawet 65 stopni Celsjusza. Fot. Materiały prasowe

Czy w Polsce jest tradycja budowania i mieszkania w chatach?

- Jesteśmy społeczeństwem stosunkowo niedawno zurbanizowanym. Właściwie dopiero po II wojnie światowej masowo opuściliśmy nasze wiejskie domy i chaty, i zaczęliśmy przenosić się do miast. Wielu z nas - sądzę nawet że zdecydowana większość - ma nadal bliskich krewnych na wsi.

Tradycja jest więc całkiem świeża. Do tego przychodzą mody, jak na przykład na zamieszkanie w Bieszczadach, na Kaszubach, Warmii czy w Kotlinie Kłodzkiej, naturalnie wzmacniane przez media, w tym popularne filmy, książki czy ostatnio blogi.

ZOBACZ POMYSŁOWE CHATY DO MIESZKANIA W LESIE >>

Które kraje przodują w trendzie mieszkania w chatkach?

- Oczywiście cała Skandynawia, zwłaszcza Norwegia i Finlandia, gdzie bliskie więzi mieszkańców w lasem i naturą nie zostały często w ogóle przerwane. Kanada i Stany Zjednoczone są kolejnym regionem, gdzie - często odwołując się do dziedzictwa pionierów i odkrywców - setki czy tysiące mieszczuchów czują zew prerii i lasu. Tradycja domów w leśnych ostępach żywa jest także w wielu regionach Rosji, w tym na Uralu czy południowej Syberii, ale także w Czechach, Słowacji, Niemczech czy Rumunii.

Ten dom na drzewie zbudowano na wolno rosnącym, silnym modrzewiu. Rower stojący przy drzewie jest napędzaną pedałami windą. Fot. Materiały prasowe

Czy chaty staną się następnym po miejskich ogródkach działkowych trendem?

- Raczej to domki letniskowe, a nie ogródki działkowe, stają się chatami. Często z łatwością można przebudować, zaadaptować i wykorzystać popularne w latach siedemdziesiątych domki, które spotykamy w całym niemal kraju. Ten trend w Polsce nie jest jeszcze zbyt wyraźny, ale już w Czechach można spotkać młodych ludzi powracających do chat swoich rodziców czy dziadków.

Do budowy tej chatki wykorzystano drewno pozyskane ze szkieletu starej stodoły. Fot. Materiały prasoweDo budowy tej chatki wykorzystano drewno pozyskane ze szkieletu starej stodoły. Fot. Materiały prasowe Do budowy tej chatki wykorzystano drewno pozyskane ze szkieletu starej stodoły. Fot. Materiały prasowe

Czy posiadanie chaty wiąże się z koniecznością posiadania ziemi pod chatę - jak to wygląda od strony formalnej?

- Zdecydowanie zachęcam przed rozpoczęciem przedsięwzięcia w stylu "cabin porn" (tak jak food porn - także cabin porn mają sprawić, że fotografowane jedzenie lub chaty mają stać się przedmiotami pożądania - przyp. Red.) do sprawdzenia stanu własnościowego i planu miejscowego. Oczywiście najlepszym wyjściem jest budowanie na własnym gruncie lub podpisanie umowy z właścicielem terenu. Zgodnie ze znowelizowaną w 2015 roku ustawą, budowa domku rekreacyjnego przeznaczonego do okresowego  wypoczynku nie wymaga pozwolenia na budowę, a jedynie zgłoszenia właściwemu organowi. Jest więc wyraźnie łatwiej, ale i tak przed rozpoczęcia inwestycji warto byłoby sprawdzić warunki zabudowy.

*Prof. dr hab. Mariusz Czepczyński jest geografem kultury z Uniwersytetu Gdańskiego, byłym członkiem Państwowej Rady Ochrony Przyrody.

.. .

 Więcej na temat prostego życia w prostej chacie w lesie wraz ze zdjęciami chat znajdziecie w książce "Cabin Porn. Podróż przez marzenia - lasy i chaty na krańcach świata" wydanej przez Smak Słowa.

Stary mebel w nowej odsłonie, czyli szybka i spektakularna metamorfoza zniszczonego stołka