Zamek godny jesieni (nie tylko 鈔edniowiecza) i inne skarby okolic Z這toryi

Pog鏎ze Kaczawskie - w鈔鏚 wygas造ch wulkan闚, na ziemi, kt鏎a rodzi z這to, bazalt i rudy miedzi kryje si wiele turystycznych atrakcji. Zar闚no dla mi這郾ik闚 spokojnych spacer闚, jak i fan闚 ekstremalnych eksploracji.

Pog鏎ze Kaczawskie; fot. Dominika W璚豉wekPog鏎ze Kaczawskie; fot. Dominika W璚豉wek Pog鏎ze Kaczawskie; fot. Dominika W璚豉wek Pog鏎ze Kaczawskie; fot. Dominika W璚豉wek

Na pocz徠ku by wybuch, a nawet setki. Na szcz窷cie wszystko to mia這 miejsce oko這 20 milion闚 lat temu. Obecnie kaczawskie wulkany 酥i, a wok馧 nich niespiesznie toczy si 篡cie ludzi. Co kilkadziesi徠 lat wydarza si co, co sprawia, 瞠 tempo 篡cia mieszka鎍闚 regionu wzrasta. Najpierw w miasteczkach przybywa przyjezdnych, a potem wszystko zn闚 wraca do swojego leniwego rytmu. Je郵i jednak chcesz si przekona na w豉snej sk鏎ze jak pi瘯ne i tajemnicze jest Pog鏎ze Kaczawskie, okazuje si, 瞠 o lenistwie nie ma mowy. Musisz mie albo bardzo du穎 czasu albo bardzo dobr kondycj, albo przyje盥瘸 tu jak najcz窷ciej i skuba wra瞠nia po kawa貫czku. Ja zdecydowa豉m si na t ostatni form, zw豉szcza odk康 zn闚 mieszkam we Wroc豉wiu. Wam te proponuj metod ma造ch krok闚 i na pocz徠ek zapraszam na przyzwoicie zbilansowan tras, kt鏎 przygotowali鄉y sobie w ramach jednodniowego wypadu.

Obiecuj z這ta g鏎

Znawcy,kt鏎zy podj瘭i si opisania atrakcji jednego z g堯wnych miast pog鏎za prze軼igaj si w wyliczaniu grubo軼i, d逝go軼i, wysoko軼i i staro軼i mur闚 obronnych. Pisz o "zbyt ciasnym gorsecie" warownej zabudowy, kt鏎a utrudnia豉 rozw鎩 miasteczka znanego dzi pod nazw Z這toryja. Z這to pojawia這 si w miejscowej ziemi ju setki lat temu, st康 te w ka盥ym z j瞛yk闚 - od 豉ciny (Aureus Mons) przez niemiecki (Goldberg), po polski - miejscowo嗆 b造szcza豉 w豉郾ie w tym kolorze. Od ponad tysi帷a lat ludzie osiedlali si tu, by czerpa zysk z wydobywanych lub wyp逝kiwanych z ziemi surowc闚. Po g鏎nikach, kt鏎zy pracowali w ca造m regionie pozosta豉 do dzi charakterystyczna zabudowa - wielorodzinne, szeregowe domy przypominaj帷e 郵御kie familoki. Takie budynki wypatrze mo積a tu w豉軼iwie w ka盥ej wi瘯szej wsi, czy miasteczku, ale tylko Z這toryja mo瞠 poszczyci si pi瘯nym rynkiem i urokliw, niedawno wyremontowan star闚k.

Z這toryja magiczna; fot. Dominika W璚豉wekZ這toryja magiczna; fot. Dominika W璚豉wek Z這toryja magiczna; fot. Dominika W璚豉wek Z這toryja magiczna; fot. Dominika W璚豉wek

Przechadzaj帷 si deptakiem 豉two mo積a ulec magii tego miejsca. Mi璠zy kolorowymi kamieniczkami wystaj kolejne fragmenty imponuj帷ych mur闚 miejskich, a zamykaj帷a ulic Basztow baszta Kowalska robi du瞠 wra瞠nie.

Mo積a odwiedzi miejscowe muzeum (z這ta, a jak瞠!), co roku w wakacje odbywaj si te mistrzostwa, oczywi軼ie w p逝kaniu z這ta. Poza tym to doskona豉 baza wypadowa, z kt鏎ej mo積a wyrusza do okolicznych wiosek, ot cho熲y do Leszczyny.

Skansen u Ry鄂a

Aby trafi do Skansenu G鏎niczo - Hutniczego w Leszczynie, wystarczy pod捫a za ma造mi drewnianymi szybami kopalnianymi. I cho brzmi to absurdalnie, to taki w豉郾ie kszta速 maj znaki ustawione na drodze ze Z這toryi do bram skansenu.

Miejsce samo w sobie ma du穎 uroku. Gigantyczne, kilkumetrowe ko豉 opieraj si o ska造, tu obok czai si mikrych rozmiar闚 kolejka kopalniana. Dalej stoj niczym wtulone w siebie wie瞠 dwie dymarki. Na ka盥 z nich mo積a si wspi望, dowiaduj帷 si przy okazji czego wi璚ej o lokalnych tradycjach przemys這wych. Ju w 鈔edniowieczu w nieco mniejszych piecach wytapiano tu mied z rud wydobywanych z kaczawskich podziemi, na przyk豉d z wydr捫onej ju w XII wieku sztolni "Charakter" .

Skansen w Leszczynie; fot. Dominika W璚豉wekSkansen w Leszczynie; fot. Dominika W璚豉wek Skansen w Leszczynie; fot. Dominika W璚豉wek Skansen w Leszczynie; fot. Dominika W璚豉wek

Wi璚ej o historii g鏎nictwa i hutnictwa kaczawskiego mo積a dowiedzie si zar闚no dzi瘯i ekspozycji, jak i warsztatom prowadzonym na miejscu. Przyznam jednak, 瞠 cho jestem mi這郾iczk turystyki industrialnej, to w miejscowym skansenie zakocha豉m si w Ryszardzie. Czarny kot zosta moj maskotk i chodzili鄉y razem wsz璠zie. Oczywi軼ie do czasu, gdy go porzuci豉m na pastw w豉軼icieli skansenu, by samemu oddali si w kierunku pos瘼nego zamczyska.

Gotyk jak si patrzy

Powiem to od razu. Zamek w Grod嬈u wart jest ka盥ej pochwa造 i rekomendacji, jest po prostu pi瘯ny i wyj徠kowy w ca貫j swej "gotykowato軼i", przysadzisto軼i i burej kamienno軼i. Nie brak tu zakamark闚 do odwiedzania, a klimat - dzi瘯i w豉軼icielowi i ekipie pracuj帷ej na miejscu - jest bardzo przyjazny go軼iom.

Zapewne dlatego postanowi豉m porzuci wszelkie konwenanse i biega豉m wraz z dzieciakami po schodach jak szalona: na baszt, po murach, p璠em do jednej sali, potem do drugiej, na chwil do zbrojowni, wreszcie do loch闚 i zn闚 na podw鏎ze, na baszt i jeszcze raz, by wszystko sobie utrwali.

Zamek GrodziecZamek Grodziec Zamek Grodziec; fot. Dominika W璚豉wek Zamek Grodziec; fot. Dominika W璚豉wek

Pierwsze wzmianki o osadzie warownej wzniesionej na szczycie wygas貫go wulkanu Grodziec pochodz ju z XII wieku. Na pocz徠ku by豉 to siedziba jednego z w豉dc闚 reprezentuj帷ych plemi Bobrzan. Nast瘼nie osiedli tu Piastowie. Zawirowania historyczne sprawi造, 瞠 zamek by przebudowywany, palony, grabiony i restaurowany. Raz trafia pod nieczu貫 husyckie pochodnie, innym razem by troskliwie piel璕nowany przez Hochberg闚. To dzi瘯i tym ostatnim ju na pocz徠ku XIX wieku ca造 kompleks zamkowy udost瘼niono zwiedzaj帷ym, czyni帷 z Grod嬈a pierwszy w Europie zabytek przystosowany do cel闚 turystycznych. Obecnie na miejscu mo積a nie tylko wys逝cha ciekawych anegdot przewodnika, posili si, ale i przenocowa.

Trup Konrada

My wybrali鄉y inn opcj. Zanim dopad nas zmierzch, pojechali鄉y w stron Iwin. Tu powsta豉 jedna z pierwszych polskich kopalni miedzi, Zak豉d Konrad, kt鏎y zapisa si w historii na dwa sposoby. Po pierwsze - w latach siedemdziesi徠ych sta si najwi瘯sz kopalni rudy miedzi w Europie, po drugie - tu w 1967 roku mia豉 miejsce katastrofa budowlana - w skutek wadliwej konstrukcji tamy okolic zala豉 pow鏚 b這ta stanowi帷ego produkt uboczny wzbogacania rudy miedzi. W nocy 13 grudnia sze軼iometrowa fala g瘰tej mazi przetoczy豉 si przez dolin zabijaj帷 18 os鏏 oraz rujnuj帷 150 budynk闚 w Iwinach i s御iednich wsiach. Dzi po tamtej tragedii zosta造 nieliczne 郵ady. Same Zak豉dy Konrad natomiast umieraj powoli. Cz窷 budynk闚 stoi opustosza豉, gdzieniegdzie zadomowi造 si warsztaty, na p這cie reklamuje si hodowca pieczarek Ale pustostany kt鏎e rozsypane s wzd逝 drogi rzez wiosk wygl康a造 tak kusz帷o, 瞠 nie mog豉m sobie odm闚i cho熲y kr鏒kiej wizyty. Gigantyczna betonowa hala z imponuj帷ym, ceglanym frontem wygl康a豉 przepi瘯nie w promieniach zachodz帷ego s這鎍a, ale jak to m闚i - ka盥emu jego porno.

Iwiny; fot. Dominika W璚豉wekIwiny; fot. Dominika W璚豉wek Iwiny; fot. Dominika W璚豉wek Iwiny; fot. Dominika W璚豉wek

W okolicy nie brak te pustych pa豉c闚 i innych porzuconych budynk闚. Je郵i zamierzacie po鈍i璚i regionowi wi璚ej czasu, nie mo瞠 w waszym planie zabrakn望 takich punkt闚 programu jak 奸御ka Fud磨jama, czyli Ostrzyca (naj豉dniejszy z wygas造ch wulkan闚), 安ierzawa (miasteczko, w kt鏎ym znajdziecie jeden z najlepiej zachowanych roma雟kich ko軼io堯w na ziemiach polskich), Lw闚ek 奸御ki (gotyk, gotyk i jeszcze troch baroku!)... Poza tym, to zwyczajnie zagubcie si i odrywajcie dla siebie ten region. Absolutnie warto!

Wi璚ej o: