Jednak doskonale wiemy ile nerwów i stresu kosztuje nas wybieranie prezentów w zatłoczonych sklepach. Ile kłótni i zgrzytów bywa w przepełnionej jedzeniem kuchni – o to czy farsz do pierogów nie jest za słony i czy na pewno wystarczy barszczu. Jeszcze trzeba sprzątnąć, zapakować prezenty i ubrać choinkę. A przy nakrywaniu do stołu przypominamy sobie, że przy ostatnim rodzinnym spotkaniu ze świątecznej zastawy stłukły się dwa talerze i teraz brakuje nakrycia dla niespodziewanego gościa.

Sprawdziliśmy, jak naprawdę wyglądają wybrane zachowania świąteczne Polaków*.

Choinka Królową polskich świąt

Choć zwyczaj ubierania choinki przywędrował do nas z Niemiec dopiero na przełomie XVIII i XIX w. i tak naprawdę iglaste drzewko jest pogańskim symbolem życia, odrodzenia i płodności, to dla Polaków jest najczęściej wybieranym elementem, bez którego nie wyobrażają sobie świąt Bożego Narodzenia (70% wskazań).

Tradycja mówi, że choinkę powinno ubierać się w Wigilię, ale robi to zaledwie 10% Polaków. Najczęściej ubieramy ją albo tydzień (30%) albo jeden dzień przed Wigilią (28%). Dwadzieścia procent mieszkańców kraju nad Wisłą woli cieszyć się świątecznym klimatem znacznie wcześniej i świąteczne drzewko dekoruje 2 tygodnie przed świętami (10%) lub już w pierwszej połowie grudnia (10%). Są też tacy, którzy wcale nie ubierają choinki (11%) Najczęściej są to single z dużych miast, nieposiadający dzieci.

Pierwsze świąteczne drzewka ubierane były jabłkami i samodzielnie robionymi papierowymi ozdobami. Dzisiaj podstawowym strojem dla choinek są bombki (93% wskazań) i świąteczne światełka (88% wskazań). Warto przy tym dodać, że wg Polskiego Instytutu Ekonomicznego, Polska jest trzecim na świecie producentem ozdób bożonarodzeniowych, pod względem wartości eksportu, zaraz za Chinami i Niemcami. Nie znaczy to, że zupełnie porzuciliśmy ozdoby innego rodzaju. Część z nas nadal wykonuje choinkowe ozdoby własnoręcznie (23% wskazań) a część dodaje do tego dostępne w sklepach czekoladowe ozdoby ze specjalnie przygotowanymi zawieszkami i sznureczkami (21% wskazań).

Święta jak z reklamy

Powracając do pytania, bez czego Polacy nie wyobrażają sobie świąt? Wygląda na to, że świąteczne sceny niczym z reklamy są właśnie tym, do czego dążymy. Poza pięknie udekorowaną choinką najbardziej zależy nam właśnie na spotkaniach z bliskimi (63% wskazań), przygotowywaniem i pałaszowaniem świątecznych dań (62% wskazań) i dzieleniem się opłatkiem (54% wskazań). Czyli na wszystkich tych elementach, które budują bliskość i dzielenie się przyjemnymi chwilami w gronie najważniejszych dla nas osób.

Na ostatnich miejscach, pod względem niezbędności w czasie świąt, są rzeczy materialne. Takie jak: kalendarze adwentowe czy inne czekoladowe słodkości (5 i 8% wskazań), a nawet śnieg (26% wskazań). Ten ostatni w minionych latach zdążył nas przyzwyczaić, że w okresie bożonarodzeniowym nie odwiedza centralnej Europy.

Szósty grudnia dla najmłodszych

Święty Mikołaj to najpopularniejszy bohater świąt Bożego Narodzenia – oczywiście od strony komercyjnej. Kult Świętego Mikołaja, wywodzi się z chęci oddania czci św. Mikołajowi z Miry, który żył na przełomie III i IV w. naszej ery. Mało jest potwierdzonych źródeł na temat życia tego biskupa. Jedna z legend głosi, że był on jedynym dzieckiem bardzo zamożnych rodziców. Gdy został sierotą, cały majątek postanowił rozdać biednym, a sam powierzył swoje życie Bogu, wstępując do klasztoru.

Jedne źródła podają, że 6 grudnia to data urodzin św. Mikołaja, inne, że data śmierci. Na pewno w ten dzień wypadają imieniny Mikołaja i co najmniej od XII w. w chrześcijańskiej Europie celebruje się go poprzez rozdawanie prezentów najmłodszym.

Jak dziś świętujemy mikołajki?

Polacy zapytani o to, kogo obdarowują najczęściej 6 grudnia, w 51% wskazali dzieci, z czego kobiety robią to częściej niż mężczyźni (odpowiednio 55 i 47% wskazań). Panowie jednak częściej w ten dzień obdarowują swoje partnerki (17% wskazań), niż sami otrzymują od nich prezenty (13% wskazań). Znacznie rzadziej prezenty dostają od nas rodzice (4% wskazań), czy przyjaciele (3% wskazań). Nie mamy również zwyczaju tego dnia obdarowywać samych siebie (2% wskazań). Aż 21% badanych nie obdarowuje nikogo podczas mikołajek – i tu sytuacja jest podobna jak z ubieraniem choinki – nie robią tego głównie single nieposiadający dzieci.

W pierwszej piątce prezentów wręczanych na mikołajki są zabawki i gry, zestawy czekoladowych słodyczy czy czekoladowe figurki świątecznych postaci. Dalej są zestawy kosmetyków oraz ubrania typu skarpetki, szalik czy rękawiczki. Najrzadziej obdarowujemy tego dnia kubkami, bombonierkami czy voucherami podarunkowymi.

Święta są słodkie

O ile z wytęsknieniem czekamy na uroczyste posiłki ze specjałami, które jemy zazwyczaj tylko w zimowe święta lub jak lubimy twierdzić „wtedy smakują najlepiej”, o tyle różnego rodzaju słodkości podjadamy prawie cały dzień – ot w święta, słodycze jakoś mniej szkodzą.

Zazwyczaj jemy więcej wszelkich słodyczy – bez względu na ich formę oraz te, które jemy w inne dni roku (odpowiednio 31 i 20% wskazań). Wielu z nas sięga jednak po te przygotowane na tę okazję, takie jak czekoladowe figurki świątecznych postaci (28% wskazań) czy kalendarze adwentowe (17% wskazań). Tabliczki czekolady i praliny w pudełkach również w święta mają swoich amatorów (odpowiednio 24 i 20% wskazań).

Po co jeszcze kupujemy słodycze w święta?

Zaledwie jedna czwarta Polaków w ogóle nie kupuje słodyczy w okresie świątecznym. A jak to wygląda u pozostałej części populacji? Najczęściej kupujemy je jako dodatek do prezentu (49% wskazań) lub jako upominek na mikołajki (34% wskazań). Kupujemy je, by udekorować nimi choinkę (16% wskazań) lub by odliczać do świąt, codziennie zajadając jedną czekoladkę z kalendarza adwentowego (11% wskazań).

*Badanie zostało przeprowadzone na Ogólnopolskim Panelu Badawczym Ariadna w dniach od 10 do 12 listopada 2023 roku. Próba ogólnopolska losowo-kwotowa N=1050 osób od 18 lat wzwyż. Kwoty dobrane wg reprezentacji w populacji dla płci, wieku i wielkości miejscowości zamieszkania.

Materiał promocyjny Kinder.