W połowie XIX w. Żywiec i okoliczne włości należały do cesarskiej, austriackiej rodziny Habsburgów. Jeden z bogatych Habsburgów - Albrecht Fryderyk - wybudował i w 1856 r. zarejestrował w nim firmę browarniczą. Biznes okazał się trafiony.
Piwo smakowało; jego transport do innych krajów był ułatwiony, bo browar usytuowano na trasie tzw. cesarki, czyli drogi łączącej Warszawę z Wiedniem. Początkowo produkowano ok. 200 tys. hektolitrów piwa rocznie. Dziś, po blisko 150 latach funkcjonowania, ok. 3,5 mln hektolitrów.
Jest kilka rzeczy, które nie zmieniły się od ponad stu lat. Pierwsza - to woda ze źródełka Leśnianka wypływającego z podnóża góry Skrzyczne. - Ma wprost encyklopedyczne właściwości do produkcji piwa - mówi Leszek Sikora, kierownik warzelni, który oprowadzał nas po browarze.
Niezmienny pozostał wyrób trunku. Odbywa się na sposób tzw. zasady grawitacji. Polega to na tym, że ponieważ woda jest podstawowym składnikiem piwa, jej ujęcie jest najwyżej. Niżej ( - Bliżej środka ziemi - śmieje się Sikora) znajduje się warzelnia, jeszcze niżej fermentacja, a potem już leżakownia. Browar grawitacyjny ma to do siebie, że piwo nie jest "męczone" podczas produkcji przez pompę, która wyrzuca je do góry, lecz naturalnie spływa w dół.
Produkcja napoju startuje w warzelni. Proces gotowania rozpoczyna się w olbrzymich naczyniach zwanych kadziami zaciernymi. Tam mieszany jest zmielony słód z wodą. Gęsty zacier, który powstaje, zostaje przepompowany do kadzi filtracyjnej, żeby odrzucić to, co zbędne, czyli wysłodziny (potem są sprzedawane rolnikom jako pasza). Słodkawa ciecz, która zostaje w kadzi, jest nazywana brzeczką. Brzeczka gotuje się przez kilka godzin. W międzyczasie dodawany jest chmiel. Gotowanie trwa ok. dziewięciu godzin. Kiedy ten etap jest już zakończony, brzeczka musi być schłodzona. Potem trzeba ją przepompować do tankofermentatorów - zbiorników o pojemności od 3,5 do 5 tys. hektolitrów (to ok. 800 tys. półlitrowych butelek). Ważne, by w trakcie przelewania płynu trafiły do niego drożdże piwowarskie. W żargonie piwoszy mówi się, że w tankofermentatorach piwo dojrzewa, a kiedy jest gotowe, musi średnio 30 dni przeleżakować.
To jeszcze nie koniec produkcji. Napój zostaje przekazany na oddział filtracji, żeby oczyścić go z pozostałych w nim komórek drożdżowych i innych organicznych zawiesin. Potem przepływa jeszcze przez zbiorniki pośredniczące a bezpośrednio z nich pobierane jest do rozlewni.
Browar Żywiec wytwarza piwa jasne: Żywiec, Heineken, Tatra Mocna i bezalkoholowe oraz ciemnego Portera.
- Do piwa ciemnego niezbędny jest słód palony. Jako jedyni w Polsce używamy do jego wyrobu palarki, która ma blisko sto lat. Palarka wygląda jak duży, metalowy młynek do kawy z paleniskiem na węgiel. Używana jest tylko raz w miesiącu i wypala ok. 10 ton słodu miesięcznie. Myślę, że posłuży nam jeszcze wiele lat - uważa Leszek Sikora.
Wszystkie piwa gotowane są na tradycyjnych recepturach. Jaki będzie smak i specyfika, zależy od tego, jak jest gotowane w warzelni. Na kolejnych etapach przygotowania nie różnią się od siebie. O ich jakości stanowi woda, ważna jest temperatura w trakcie produkcji, gdzie tolerancja błędu wynosi zaledwie pół stopnia.
Historia Browaru Żywiec SA
Od założenia do 1939 roku Browar był w rękach Habsburgów. W okresie II wojny światowej przejęli go Niemcy i produkcja trwała na potrzeby Rzeszy. Po wojnie należał do Skarbu Państwa a w 1991 roku został, jako pierwszy browar w Polsce, sprywatyzowany i założono spółkę akcyjną.
W czym piwa są sprzedawane?
Żywiec: butelka (0,5 i 0,33 l), puszka (0,5 i 0,33 l), kega (beczka stalowa - 30 i 50 l)
Heineken: butelka (0,66 i 0,33 l), puszka (0,5 l), kega (30 i 50 l)
Tatra: butelka (0,5 l), puszka (0,5 l), kega (30 i 50 l)
Porter: butelka (0,33 l)
Bezalkoholowe: butelka (0,33 l)
Zwiedzanie browaru
Adres: Żywiec, Browarna 88
Browar Żywiec można zwiedzać z przewodnikiem od poniedziałku do piątku w godz. 10-18. Grupa powinna liczyć nie mniej niż dziesięć osób, a nie więcej niż 45. W przypadku liczniejszej grupy zostaje ona podzielona na mniejsze. Browar zwiedzać mogą osoby pełnoletnie, nieletni muszą być opieką dorosłych. Koszt zwiedzania dla jednej osoby wynosi 5 zł - w zamian każdy otrzymuje ulotki i kupon na 0,5 l piwa Żywiec. Zwiedzanie trzeba zamówić nie później niż na dwa dni przed terminem; tel. (0-33) 861 96 17, faks (0-33) 861 96 17, e-mail: piwiarnia.zywiecka@grupazywiec.pl, formularz na stronie www.piwiarniazywiecka.pl
Na terenie browaru jest Piwiarnia Żywiecka i restauracja.
